Sesja plenarna I

Wpływ kryzysu na formy zatrudniania pracowników. Elastyczność versus stabilność.

prof. dr hab. Andrzej Patulski

---

OPIS WYSTĄPIENIA:
Współczesny polski rynek pracy charakteryzuje się dwoma istotnymi cechami:

• głęboką segmentacją oraz
• konfliktem pomiędzy tradycyjnym industrialnym paradygmatem pracy a powstającym informacyjnym paradygmatem pracy.

Te cechy rynku pracy sprawiają, że miejsca pracy tworzone w segmentach opartych na nietypowych formach zatrudnienia są często uważane za gorsze, mniej stabilne, niżej opłacane i nie prowadzące do identyfikowania się świadczącego pracę z podmiotem zatrudniającym. Zatrudnieni w tych formach - w ramach zarówno pracowniczego, jak i niepracowniczego zatrudnienia - narażeni są na większe ryzyko utraty pracy oraz często nie posiadają tych samych uprawnień socjalnych, co pracownicy „klasyczni”. Nierzadko też mają utrudniony dostęp do szkoleń a tym samym do możliwości podnoszenia kwalifikacji i awansu. Głębokiej segmentacji polskiego rynku pracy sprzyja tradycyjne podejście do personelu jako przede wszystkim źródła kosztów a nie składnika zasobów przedsiębiorstwa o strategicznej wartości dla firmy. Kryzys petryfikuje a nawet wzmacnia tę segmentację poprzez zwłaszcza wzrost „szarej strefy”. Z punktu widzenia kryterium pewności zatrudnienia można zaproponować następujący podział polskiego rynku pracy:

1. Segment pracowników typowych,
2. Segment pracowników nietypowych,
3. Segment osób świadczących pracę w ramach umów cywilnoprawnych,
4. Segment samozatrudnionych,
5. „Szara strefa”.

Stąd też z punktu widzenia realiów polskiego rynku pracy, możliwość wykorzystania nietypowych form zatrudnienia powinna być pochodną nowoczesnego prawa pracy zapewniającego elastyczność pracy z jednej strony oraz ograniczającego segmentację rynku pracy i rozmiary pracy nierejestrowanej z drugiej, tak by zabezpieczyć potrzeby i interesy wszystkich uczestników rynku pracy.
Wprawdzie nie ma odwrotu od tendencji uelastyczniania polskiego rynku pracy, jednakże należy także zwrócić uwagę na przewrotne efekty tego procesu związane z jego segmentacją. Należy do nich m. in. brak w zasadzie ochrony miejsca pracy w segmentach 2-4 oraz brak rozwiązań socjalnych dla osób tracących pracę, co w konsekwencji może zakończyć się poszerzeniem grona wykluczonych i niezadowolonych z rynkowej transformacji. Powstaje zatem pytanie o polski model zatrudnienia. Innymi słowy, świadomość negatywnych społecznie skutków uelastycznienia rynku pracy powinna prowadzić do próby znalezienia polskiej wersji flexicurity.

 

---

prof. dr hab. Andrzej Patulski

• Radca prawny.
• Autor 55 publikacji /w tym 7 książek i 8 artykułów publikowanych m.in. w: USA, Wielkiej Brytanii, Niemczech/;
• Autor/współautor m.in. książek „Zatrudnianie i wynagradzanie kadry menedżerskiej” oraz „Zatrudnianie i wynagradzanie kadry menedżerskiej średniego i wyższego szczebla – komentarze, orzecznictwo, wzory umów i regulaminów”; „Kodeks pracy: komentarz dla praktyków”
• Autor m.in. serii artykułów w „Rzeczpospolitej”: „Klauzule autonomiczne”, „Optymalne formy zatrudniania członków zarządu spółki kapitałowej”, „Kto rządzi w firmie”;
• Doświadczony dydaktyk;
• Profesor Uniwersytetu Warszawskiego;
• Członek rad nadzorczych spółek kapitałowych;
• Doradca z zakresu prawa pracy wielu firm, banków i instytucji.